FUGLAR
Klikka á myndina og síggj hana í fullari stødd. Myndatekstur sæst við at peika á myndina við músini

PLASTIKK Í SJÓFUGLI

Listi yvir sjáldsamar fuglar í Føroyum

ENN EIN ÁHEITAN TIL HØGNA HOYDAL UM AT FRIÐA LUNDAN

fuglaveida_utoyggj2017

Áheitan frá Útoyggjafelagnum frá 06.11.2017

Lonasvala Delichon urbicum (Linnaeus, 1758)

Delichon urbicum

Delichon urbicum Delichon urbicum Delichon urbicum Delichon urbicum

Delichon urbicum Delichon urbicum

Hvalba 03.06.2017
Lonasvala er sera sjáldsamur gestur á vári og sumri, og hóast hon hevur roynt at yngla her, hevur tað bert eydnast henni 4 ferðir. Fyrsta skrásetingin um lonasvalu er frá 1899, og fyrstu ferð henni eydnaðist at yngla, var í 1956, so langt er millum ungarnar.
Eitt so fitt par rokast dúgliga við at byggja eitt reiður í Hvalba nú um dagarnar. Tey hava flogið í pendulfart við tilfari til reiðrið í nógvar dagar, men tá vit ikki hava stórvegis nøgdir av leiri í Føroyum, sum hon vanliga brúkar at byggja reiðrið við, tekur tað nærum ongan enda. Parið flýgur aftur og fram við moldklumpum og smáum urtum, sum tey so klíggja aftrat reiðrinum.
Sum tað hevði verið stuttligt at sæð nøkur smá blá høvd í reiðrinum seinni í summar.

GRÁGÁSIN Í STÓRUM VANDA FYRI AT VERÐA TÝND
Eingin ánar, um veiðan er burðardygg, tí eingin ánar, hvussu fáar eru eftir.
Tað er ørt at halda fram at skjóta grágás alt árið - bæði á vetri, tá eingin gróður er, sum tær kunnu stjala frá bóndrunum, og á sumri, tá tær eru fjaðursárar og hava ungar, tí man má vita meira um stovnin.
Hóast Fuglafrøðifelagið, Umhvørvisstovan og Havstovan mótmæltu, varð lov givið at skjóta grágás í 2014.
Búnaðarstovan, sum varðar av bóndrunum, viðmælti uppskotið, og hon umsitur eisini loyvið. MBM selur byrsurnar.
Tá loyvið varð givið, treytaði Løgtingið sær, at ein kanning var gjørd um stovnin. Men fíggjanin til hesa kanning er ikki komin enn, nú vit skriva 2017 ...
Vit hoyra um menn, sum sita í bili og plaffa grágæsnar niður, og vit vita eisini um onkran, sum brúkar lokkigæs, og tað skurrar í oyrunum, tí ikki skuldi verið neyðugt at brúkt lokkifugl, tá so nógv er til av grágás.
Men størsta skommin er hóast alt at síggja fólk selja grágæsnar á facebook...

Grein hjá Sjúrður Hammer

Grßgßs / Anser anser


Oljudálkaður lomvigi Uria aalge Nólsoy 22.02.2017
Uria aalge Uria aalge Uria aalge
Soleiðis sær man út, tá man svimur í heimsins reinasta havi ...
Baldvin Jacobsen fangaði hendan lomvigan á vágni í Nolsoy í morgun og bar hann niðan til Jens-Kjeld, sum so kipti hann. Hvussu nógvur annar oljudálkaður fuglur svimur kring oyggjarnar, kunnu vit bara gita um, tí teir flestu doyggja á sjónum; men tað er heilt vanligt at hoyra um oljudálkaðan fugl eystanfyri. Hetta líkist ongum; men so leingi einki krav verður sett um, at føroyskir observatørar skulu vera umborð á hvørjum útlendskum fiskiskipi, sum fiskar innan 200 míla markið, koma vit framhaldandi at síggja syndarligar lagnur sum hesa.

NÁTI Fulmarus glacialis

Fulmarus glacialis

Fulmarus glacialis Fulmarus glacialis Fulmarus glacialis

Nólsoyingar fóru sum vant eftir nátaungum seinast í august 2016. Tann 23. august glúpaði Marnar á Skúr nátaungan, sum sæst á myndunum, vestan fyri Trøllhøvda. Nátaungin var úthungraður og illa fyri, tí annar vongurin var innsnørdur av einum nylonbandi.
Hetta hava vit ongantíð sæð fyrr, og vit spyrja okkum sjálvi, hvør kann finna uppá at gera tílíkt?
Hvat var endamálið? Varð nátaungin brúktur sum lokkifuglur? Ella vildi onkur bara læra seg at binda knútar?
Óansæð, so má hetta metast sum djórapínsla av ringasta slag.

Vóni ikki, at vit nakrantíð koma út fyri tilburðum sum hesum aftur...


SVARTBAKAR Larus marinus DÁLKAÐIR AV FISKALÝSI

Larus marinus

Tˇrshavn 23.06.2016

Tórshavn 23.06.2016

Tˇrshavn 23.06.2016 Tˇrshavn 23.06.2016

Tórshavn 23.06.2016 Tˇrshavn 23.06.2016 Tˇrshavn 23.06.2016

Tˇrshavn 23.06.2016 Tˇrshavn 23.06.2016

Tˇrshavn 23.06.2016 Tˇrshavn 23.06.2016 Tˇrshavn 23.06.2016

Tað er næstan vorðið gerandiskostur at fáa fráboðanir um oljudálkaðan havhest og likkur frá til dømis Fugloyarbankanum, umframt oljudálkaðar likkur á landi; men í dag fingu vit eina heldur øðrvísi fráboðan: 13 svartbakar stóðu á Tinganesi – blankir av lýsi. Fuglarnir kláraðu valla at standa á beinunum, so stirdir í kulda og ússaligir vóru teir. Fuglarnir royndu alla tíðina at vaska sær við tí úrsliti, at teir smurdu lýsið um allan kroppin.
Svartbakarnir komu við Smyrli frá Tvøroyri til Havnar. Teir vóru innibyrgdir í einari bingju, sum var nýtt til at flyta alifóður. Tað eru nógv ár síðani flakavirkini fingu boð um, at alt slógv skuldi dekkast til, so man ikki aldi upp ein kunstiga stóran stovn av likku og øðrum másafugli - geldur tann lógin ikki fyri øll?
Syndarligt, at sovorðið sum hetta enn kemur fyri...

Larus marinus Larus marinus

Tórshavn 24.06.2016

SKULU VIT NÚ EISINI RÆNA REIÐRIÐ HJÁ GRÁGÁSINI?
Grágás / Anser anser
Um einans 47 grágæs eru skotnar, síðan loyvi var givið at skjóta tær, er tað einki minni enn eitt mirakul, sum kann samanberast við tá Jesus mettaði eina heila mannafjøld við 2 fiskum og 5 breyðum!
Grágæs hava verið til sølu á facebook, onnur hava latið tær í jólagávu o.s.f., og tá røkka 47 ikki langt!
Sum vit fyrr hava skrivað, so er tað heilt ótrúligt, at friðaða grágásin skal hava so ring livikor, nú hon endiliga er komin aftur síðan hon var týnd fyri skjótt 200 árum síðani!
Hóast allur fornuftur talaði móti tí, fingu nakrir fáir persónar lov at skjóta grágás alt árið á síni innmark, galdandi frá 2014.
At taka eggini frá grágásini er strangt bannað, og alíkavæl sær mann beinskerdar grágásarungar ganga runt á trøðunum hvørt ár. Høvdu ungarnir so gingið langt burtur frá alfaravegi, so hevði eg kanska skilt, at fólk tordu at stjala og klekja eggini; men tað er so galið, at eingin so mikið sum fjalir tað. Ungarnir ganga mitt inni millum húsini í ymisku bygdunum, so øll síggja tað og eru vitandi um tað.
Virðingin fyri løgregluni kann ikki vera stór, tað er vist!

Er tað betur at gita enn at vita?
Stak áhugaverd grein hjá Jens-Kjeld og Sjúrða Hammer

Grágásin broytti atburð, beinan vegin, menn byrjaðu at skjóta hana. Hon gjørdist so stygg, at bara mann setti ferðina niður á bilinum, fyri at kunna telja hana, kastaði hon seg á bláman og var langt av landi skotin, áðrenn mann so mikið sum náddi at innstilla myndatólið. Og tað bendir á, at onkur hevur skotið eftir henni frá bili. Eisini kann tað verða skjótingin við luftbyrsu frá bili, sum í stórum stíli tók seg upp í 2014 og 2015.
Eg tori ikki at hugsa um, hvat hendir, um mann nú fer at legalisera tað, sum longu fer fram í stórum stíli - at ræna eggini frá henni eisini!

Trupulleikin er ómøguligur at loysa

grein í Sosialinum 13.11.2015

Svartfuglur verður skotin í løtuni, og har er sama skilið, eingin ánar, hvussu nógv av okkara egna svartfuglastovni verður skotin, og hvussu stórur partur er útlendskur. Menn óivað eru nógvar av okkara kærkomnu lundapisum frá 2015 longu skotnar.

Vit hava júst havt vitjan av einum donskum fuglakennara, og hann hevur eygleitt menn skjóta skarv. Hann helt tað var so ógvusligt, at hann samanbar tað við skjótingina í París, og tað sigur ikki so lítið!
Anser anser
Beinskerdar (friðaðar) grágæs, Tvøroyri, Suðuroy 31.05.2014

PLASTIK Í NÁTUM

Jens-Kjeld & Franeker Plastic

Mánaðarskiftið august-september 2015 vitjaði Jan Andries van Franeker enn einaferð í Føroyum fyri at savna tilfar til hansara kanningar um plastik í føroyskum nátum. Og nú havi eg smakkað gamlan náta uppá hollendskan maner :)

Les meira um kanningina av plastik í náta

Her kunnu tit síggja ein film, har ein føroyskur nátaungamagi verður tømdur


HELGOLANDSFELLAN 21 ÁRA GOMUL
Roðaígða / Carpodacus erythrinus
29.08.2011 ringmerkti Jens-Kjeld 3 ungar roðaígður í Nólsoy. Tær vórðu fangaðar í helgolandsrúsuni.

Les grein í Sosialinum frá 20.05.1994


SKÚGVUR Stercorarius skua
Skúgvur / Stercorarius skua

Nýggj grein vísir, at minkingin av lundastovnunum lítið hevur at gera við vaksandi talið av skúgva, men heldur skildast vantandi føði og ov lítla tilgongd av ungfugli inn í stovnin.

Les greinina


LÓGLOYSIÐ HELDUR BARA FRAM!
Anser anser

Anser anser Anser anser

Vágar 28.06.2015
Tað er heilt ótrúligt, at friðaða grágásin skal hava so ring livivilkor, nú hon endiliga er komin aftur, síðan hon varð týnd fyri skjótt 200 árum síðani!
Hóast allur fornuftur talaði ímóti tí, fingu nakrir fáir persónar lov at skjóta grágás alt árið á síni innmark, galdandi frá 2014.
At taka eggini frá grágásini er strangt bannað, og alíkavæl sær man beinskerdar grágásarungar ganga runt á trøðunum hvørt ár. Høvdu ungarnir so gingið langt burtur frá alfaravegi, so hevði eg kanska skilt, at fólk tordu at stjala og klekja eggini; men tað er so galið, at eingin so mikið sum fjalir tað. Ungarnir ganga mitt inni millum húsini í ymisku bygdunum, so øll síggja tað og eru vitandi um tað. Virðingin fyri løgregluni kann ikki vera stór, tað er vist!

Hesir ungarnir á myndini ganga runt í Vágum, og sum ikki eina ferð, so tordi myndatakarin ikki at melda málið, men sendi myndirnar til mín.

Anser anser
Tvøroyri, Suðuroy 31.05.2014

TÚRUR RUNT NÓLSOYNNA
Nýggjurð, Nólsoy
Nýggjurð

Urðin & Hergeir Jacobsen Kapilin Kˇpur / Grey seal

Urðin, Kapilin og ein kópur

15.06.2015 sigldi eg ein túr runt Nólsoynna við Hergeir og Marnar á Skúr.
Vit sóu ikki ein einasta lunda flúgva ella standa á landi nakra staðni á oynni, og einans millum 100 og 200 lógu á sjónum.
Einasta staðið vit sóu ternur, var á Tjørnunesi, og har vóru umleið 100. Har mann annars plagar at síggja ternu, var antin eingin ella í mesta lagið 3.
Annars sóu vit umleið 10 pør av svartbakum, nakrar fáar teistar og 4 kópar.

Bor­holi­

5 FØROYSKIR BÚFUGLAR ERU KOMNIR Á EUROPEISKA REYÐLISTAN YVIR HÓTTAN FUGL

Lundi / Fratercula arctica grabae Náti / Fulmarus glacialis

Umframt lunda og náta, er æða, tjaldur og rita eisini hótt

Æða / Somateria mollissima faeroeensis Tjaldur / Haematopus ostralegus Rita / Rissa tridactyla

Samrøða við Sjúrður Hammer í Kringvarp Føroya 04.06.2015

Europeiski Reyðlistin

KLÓK KRÁKA Corvus corone cornix
Corvus corone cornix

Corvus corone cornix Corvus corone cornix

Eg veit, at kráka er klók, men at hon var so útspekulerað, tað hevði eg ikki roknað við. Hendan sat í havanum fyrradagin og fjasaðist við eina feittkúlu, og mitt í øllum sá eg, at krókurin við feittkúluni vendi uppeftir. Ikki fyrr enn eg nú fekk myndirnar inn á telduna, sá eg, at krákan snaraði netinum við feittkúluni í, so hvørt kúlan gjørdist minni.

POLITISK LÍKASÆLA, SO TAÐ FORSLÆR!
Lundi / Fratercula arctica grabae
Hóast lundin ikki hevur fingið nakra pisu seinastu 13 árini, er eingin politiskur meiriluti fyri at friða lundan
Lesið sera áhugaverdu greinina hjá Sjúrði Hammer og Jens-Kjeld Jensen

Dunna Anas platyrhynchos domestica + Æða Somateria mollissima faeroeensis

Hybrid

Æðublikarnir eru so vakrir, segði kollfjarðardunnan, tá hon 04.04.2004 fór gvaggandi oman í fjøruna. Úrslitið av fríggingartúrinum sást nakrar vikur aftaná, tá hesin fitti ungin spákaði millum hinar dunnuungarnar í dunnugarðinum. Tað at hetta so at siga ikki kemur fyri í náttúruni, vistu vit ikki fyrr enn nú, men vit læra, so leingi vit liva...

ÚTHUNGRAÐIR OG DEYÐIR FULKUBBAR Alle alle

Alle alle Alle alle Alle alle

Nú í december 2014 eru fleiri deyðir fulkubbar funnir kring landið. Flestu teirra hava verið ungar frá í summar og allir eru deyðir í hungri.
Tá nógvur vindur er fleiri dagar á rað, hevur fulkubbin ilt við at finna føði og fleiri hóra ikki undan.
Vit skulu heilt aftur til 1997-98 fyri at siga, at tað var vanligt at finna deyðar fulkubbar í Nólsoy; men nú ein dagin vóru 6 funnir.
Ofta leitar fulkubbin upp á land, beint áðrenn hann doyr - tað tykist, sum um hann er bangin fyri at drukna. Tí er tað eisini heilt vanligt at finna bæði doyggjandi og deyðar fulkubbar fleiri kilometrar frá sjónum. Tá mann tá finnur teir, eru teir trillrundir, so mann heldur teir vera spikafeitar; men tað er beint øvugt - teir lyfta fjaðrarnir og blása seg upp, tí teir eru rak, kaldir og illa fyri.

Alle alle Alle alle


MAKRELUR FULLUR AV NEBBASILD

Makrelur / Makrel / Mackerel

Makrelur / Makrel / Mackerel Makrelur / Makrel / Mackerel Makrelur / Makrel / Mackerel

06. september 2014 var Marnar Gaard við snøri á Skálavíksgrynnuni, og tá fekk hann næstan ikki snørið niður til toskin, tí har var so nógvur makrelur. Makrelurin var um at bresta av nebbasild, sum tit síggja á myndunum. Nebbasildin var í hóskandi stødd til lundapisurnar, men er komin í minsta lagið 2 mánaðir ov seint til pisurnar.

Fáar lundapisur hava verið at sæð í ár, men so seint sum 30. september sá Esbern í Eyðansstovu 2 feitar áarpisur, sum vóru á veg oman á sjógv.

Nebbasild / Tobis / Sand eels Nebbasild / Tobis / Sand eels


TÓM REIÐUR Í ÚTNORÐRI
Lundi / Fratercula arctica grabae

"Líknandi mynstur sæst hjá svartfuglinum í Skotlandi, Føroyum og Noregi – ella tvørtur um londini í útnorðri. Tey flestu av fuglasløgunum, sum ”Arctic Biodiversity Assessment” funnu í 2013, eru í afturgongd"...

Les sera áhugaverdu greinina


SVANUR Cygnus cygnus
Svanur / Cygnus cygnus

Svanaparið á Gróthúsvatni í Sandoy hevði 5 ungar. 02.07.2014 hvurvu allir ungarnir samstundis, og eftir gekk steggin við einum meiðslaðum vongi.

08.07.2014 vóru vit við Gróthúsvatn fyri sjálvi at síggja, hvussu svanasteggin hevði tað og tá sóu vit beinan vegin, at steggin dragsaði ein brotnan vong eftir seg. Steggin hevur helst roynt at vart ungarnar og er antin skotin ella sligin so hart, at vongurin brotnaði. Neyðardýrið hevur sostatt gingið við einum brotnum vongi í í minsta lagið 1 viku. Vit tosaðu við politistøðina í Havn í morgun, og tey lovaðu at syrgja fyri, at svanurin varð avlívaður, tí hann kemur aldri at flúgva aftur.
Ofta verður havt á munni: "At onkur tíggjar sær sum eitt djór", ella at hann ella hon er dýriskur; men tað haldi eg er at seta djórini á eitt lægri støði, tí djórini handla pr. instinkt, meðan maður leggur planir...

Dagføring: Vit trúðu ikki okkara egnu eygum, tá vit 31.07.14 enn eina ferð vóru í Sandoynni og aftur sóu vongbrotna svanan á Gróthúsvatninum. Tað merkti jú, at einki sum helst var hent, hóast løgreglan hevði sett ein mann til at taka sær av málinum longu 3 vikur frammanundan.

Vit tosaðu við Trónd Leivsson, landsskógarvørð, sum hevur verið burturstaddur eina tíð, og hann var líka ovfarin sum vit; men hann lovaði at taka sær av málinum, og hann skjeyt svanan 05. august. Svanurin hevur sostatt gingið við einum brotnum vongi í meira enn 1 mánað - og tað líkist ongum!

Svanur / Cygnus cygnus Svanur / Cygnus cygnus Svanur / Cygnus cygnus


HER RUGGAR IKKI RÆTT...
Grßgßs / Anser anser

Les greinina hjá Sjúrður Hammer og Jens-Kjeld Jensen


ER TAÐ BETUR AT GITA ENN AT VITA Á BÚNAÐARSTOVUNI?

Grágás / Anser anser Grágás / Anser anser

Les greinina hjá Sjúrður Hammer og Jens-Kjeld Jensen


RINGMERKING AV SKARVI Phalacrocorax aristotelis
Svartiklettur
Jens-Kjeld Jensen Jens-Kjeld Jensen
Johannes Simonsen Skarvsungi Johannes Simonsen

Svartiklettur Poul Johannes Simonsen & Johannes Poul Johannes Simonsen, Johannes & Kenneth Justesen Á landi í Svínoy

25. juni 2013 vóru Poul Johannes Simonsen, sonur hansara Johannes, Kenneth Justesen og Jens-Kjeld Jensen í 3 ymiskum urðum fyri at telja og ringmerkja skarvsungar. Fáir floygdir ungar vóru at síggja, og einans 4 ungar og 1 gamal skarvur fingu ring um beinið. 4 reiður við eggum í vórðu funnin, sum vanligt. Alt bendir á, at skarvurin hevur tað betri í ár, enn til dømis seinasta ár, tá nærum eingin ungi varð floygdur.


KJÓGVI Stercorarius parasiticus VIÐ UNGA
Kjógvi / Stercorarius parasiticus

Kjógvi / Stercorarius parasiticus Kjógvi / Stercorarius parasiticus Kjógvi / Stercorarius parasiticus

Kjógvi / Stercorarius parasiticus Kjógvi / Stercorarius parasiticus Kjógvi / Stercorarius parasiticus

10.07.2013 gingu vit norðanfyri og hugdu eftir hvítgulum hjúnagrasi Pseudorchis albida (L.) Á & D. Löve. Tá gingu vit okkum beint fram á hendan kjógvan, sum við alskins snildum royndi at lokka okkum burtur frá unganum.

HVØR AV ØÐRUM LIVA MÁ

Tjaldur / Haematopus ostralegus Tjaldur / Haematopus ostralegus Tjaldur / Haematopus ostralegus

Í Múla mundu vit traðka á eitt tjaldur, ið sat tætt við vegjaðaran. Tað byrjaði so at flagsa, haltaði og royndi alt tað kundi, fyri at lokka okkum burtur frá staðnum. Vit gingu nøkur fet aftaná tí og sóu so eina deyða tjaldursbøgu, sum helst var dripin av einum kjógva ella skúgva fyri 1-2 døgum síðani. Men fuglurin kann eisini hava lagt á hana, eftir at hon var deyð. Bøgan hevði bølt, so reiðrið var nærhendis. Neyðars tjaldurssteggin hevur so sitið á varðhaldi og roynt at vart bøguna og reiðrið líka síðani.

LUNDIN FRIÐAÐUR Í NÓLSOY Í 2013
Lundi / Fratercula arctica grabae
Á grannastevnu 05. apríl 2013 samtykti ein meiriluti av nólsoyingunum, ið eiga jørð, at friða lundan í 2013 - ella í 1 ár.

FUGLADEYÐI Í SUÐUROY
24. juli 2012 funnu fólk umleið 40 deyðar likkur á einum øki á 70 metrum á Tvøroyri. Dagin eftir - 25. juli, funnu vit 1 deyða likku og 1 júst deyðan ungan fiskimása á sandinum í Trongisvági. Málið verður kannað í løtuni; men teir báðir fuglarnir vit funnu, vóru so ikki deyðir í hungri.

Likka Fiskimási


UPPTELJING AV DRUNNHVÍTASTOVNINUM Í NÓLSOY
Fólk frá Náttúrugripasavninum eru saman við Jens-Kjeld Jensen farin undir at telja drunnhvítastovnin í Nólsoy. Hesar myndirnar eru frá 19. juli 2012.
Leivur Janus Hansen & William Simonsen

Leivur Janus Hansen & William Simonsen Jóhannis Danielsen Leivur Janus Hansen & William Simonsen Leivur Janus Hansen & William Simonsen


RINGMERKTIR KRÁKUUNGAR

Erik Mortensen Krßkurei­ri­ Krßkurei­ri­

02. juni 1992 gingu Jens-Kjeld Jensen og Erik Mortensen ein túr runt um Toftavatn. Har funnu teir eitt krákureiður við fýra ungum, sum teir ringmerktu. Síðst í apríl í ár varð ein av hesum ringmerktu krákunum funnin deyð við Rituvík - 19 ár og 11 mánaðir eftir at hon varð ringmerkt. Hon varð funnin einans 3 km frá staðnum, har hon bleiv merkt sum ungi fyri næstan 20 árum síðan.


TAÐ EYDNAÐIST HELDUR IKKI AT FÁA LUNDAN FRIÐAÐAN Í 2012 - EIN KATASTROFA!

Nˇlsoy 23.06.2009 Nˇlsoy 23.06.2009 Nˇlsoy 23.06.2009

Heldur ikki í 2012 eydnaðist tað at fáa lundan friðaðan. Politikararnir hugsa bert um eitt, og tað er makrel! Fyri at gera støðuna enn betri hoyrist, at møgulig loyvi verða givin til garnaveiðu eftir makreli inni við land. Er tað veruliga so galið, at politikararnir nú eru farnir at hugsa longri enn til dagin í morgin? Taka við Ísland sum eitt dømi, doyggja um 120.000 fuglar í gørnunum hvørt ár, so verða hesi loyvi givin, verður góður møguleiki at kunna borðreiða við bæði lunda og lómi á føroysku tallerkunum í summar.

EIN SYRGILIGUR DEYÐI

Ă­a / Somateria mollissima faeroeensis vi­ leivdunum av einum tjˇgvi um hßlsin Ă­a / Somateria mollissima faeroeensis vi­ leivdunum av einum tjˇgvi um hßlsin

Vanliga verða tjógv hongd upp at turka í einum bandi. Tá hetta tjógvið varð etið, hevur onkur tveitt tað út, uttan at gáa um at taka bandið av. Hendan æðan var so óheppin at fáa hesa tungu byrðuna um hálsin, sum so síðani beindi fyri henni.

NÝTT ÚR ÍSLANDI

Ótrúligt; men meðan íslendingar hava teirra ringastu fíggjarstøðu í mannaminni, hava teir sjálvsagt sæð tað neyðuga í at seta kanningar í verk fyri at lýsa støðuna hjá teirra svartfugli og eisini sett pengar av til tað. Hendan kanningin er so orsøkin til at eitt friðingaruppskot er lagt fram í Altinginum.

Uppskot til vernd av svartfugli
Lógaruppskot um friðing av íslendska svartfuglinum
Føroysku politikararnir kundu lært nógv av teirra íslendsku feløgum!
 

Lomvigi / Uria aalge Jan Andries van Franeker & Jens-Kjeld Jensen Lundi / Puffin / Fratercula arctica grabae

Jan Andries van Franeker & Jens-Kjeld Jensen savnað saman deyðan svartfugl í Streymnesi, mai 2009

NÝTT UM ÍSLENDSKA LUNDAN, SUM HELST HEVUR TAÐ BETRI ENN SÍN  FØROYSKI FRÆNDI!

Jens-Kjeld ringmerkir lundapisu Ý Mykinesi

Nýggjar kanningar úr Vestmannaoyggjunum vísa, at 15% af øllum íslendskum ringmerktum lundum verða fráboðaðir aftur. Kanningarnar vísa eisini, at heili 30% av hesum fráboðanum er um gamlan verpingarfugl, sum so gott sum allur er fleygaður og kiptur (Erpur Snær Hansen pers. samskifti).
Haraftrat vísa kanningarnar hjá Helgason frá 2012, at í Vestmannaoyggjunum er árliga afturgongdin hjá verpandi lundanum 12,7% samanborðið við 7% í Røst í Noreg (sjá figurin hjá Tycho Anker-Nissen niðri undir).
Hendan óhugnaliga støðan hevur fingið íslendska Altingið at seta seg niður at viðgera eitt nýtt lógaruppskot um at friða lundan komandi 5 árini.

Keldur:

Erpur Snær Hansen Ph.D. Sviðstjóri Vistfræðirannsókna / Director of Ecological Research. South Iceland Nature Centre. Strandvegur 50, IS-900 Vestmannaeyjar, Iceland

Hálfdán H. Helgason: 2012. Survival of Atlantic Puffins (Fratercula arctica) in Vestmannaeyjar, Iceland during different life stages. M.S. thesis, Líf og umhverfisvísindadeild, Verkfræði- og náttúruvísindasvið, Háskóli Íslands, Reykjavík, Ísland

Les meira um íslendsku rapportina um at friða lundan


DEYÐUR SVARTFUGLUR OG LØGIN ATBURÐUR HJÁ ÁLKU

Lundi / Puffin / Fratercula arctica grabae

Sambært Mardik Leopold er óvanliga nógvur deyður svartfuglur rikin upp á hollendsku strendurnar í januar 2012. Talan er um lunda, álku, ritu og náta. Allir fuglarnir vóru diddarak, so helst eru allir deyðir í hungri. Eingin av lundunum var ringmerktur, so vit vita ikki, hvaðani teir stava. Men sum sæst á myndini niðri undir (fig. 1), so er ein føroyskt ringmerktur lundi fyrr funnin deyður í Fraklandi, so alt bendir á, at nakrir - um ikki nógvur - føroyskur lundi hevur vetrarvist við hollendsku strendurnar.
Álkurnar høvdu ein sera løgnan atburð í vetur: tær eltu skip, kavaðu og tyktust finna føði í kjalarvørrinum á skipunum. Tað er ógvuliga sjáldsamt at síggja álku elta skip í Norðsjónum; men í vetur hava í túsundatali gjørt tað – og allar samstundis yvir eitt sera stórt øki (fleiri túsund km2).
Eftir er bert at vóna, at ikki alt ov nógvur føroyskur lundi er millum hesar deyðu fuglarnar, tí so kann ”vanliga fallið” gerast so stórt sum 10-15%.

Sjá álkurnar elta skipið

Kort yvir allar føroyskt ringmerktar lundar, funnir uttanlanda. Kort: Sjúrður Hammer

Fig.1. Kort yvir allar føroyskt ringmerktar lundar, funnir uttanlanda.

HAGTØL YVIR DEYÐAN LUNDA, FUNNIN Í HOLLANDI

Lundin er á víðum havi á vetri. Tí er tað sera sjáldsamt at finna nakran deyðan lunda á nakrari strond ella fjøru. Mann kann sum danir siga, at tað einans er "toppurin á ísfjallinum", sum rekur á land. Men i januar 2012 varð 1 deyður lundi funnin fyri hvørjar 5 km av strond í Hollandi. Til samanberingar finna hollendingar vanliga "bara" 1 deyðan lunda fyri hvørjar 100 km, so her er stór broyting farin fram. 

Sjá hollendsku hagtølini yvir deyðan funnan fugl


ÓHUGNALIG TÝÐINDI ÚR RØST Í NOREGI

Puffin graph

Hendan stabbamyndin er gjørd av einum tí kendasta lundaekspertinum í heiminum Dr. Tycho Anker-Nilssen, Senior Research Scientist, NINA, Norwegian Institute for Nature Research.
Vit hava tíverri ongantíð gjørt nakra líknandi kanning her á landi, men stabbamyndin, sum vísir gongdina hjá lundastovninum á Røst í Noregi, kan lættliga brúkast til at samanbera gongdina hjá tí føroyska lundastovninum.
Fyri umleið 20 árum síðani varð føroyski lundastovnurin mettur at verða umleið 600.000 pør, tað er tað sama sum á Røst, og líka síðan hevur føroyski lundastovnurin verið í afturgongd. Vanliga roknað vit við eini javnari afturgongd hjá føroyska lundastovninum, og serliga, tá fleiri vánalig ár koma á rað og eingin pisa kemur undan; men útrokningar hjá Tycho Anker-Nilssen prógva, at "hansara" lundastovnur hevur eina afturgongd upp á 7% um árið - sum eisini sæst á hansara prognosu.
Eg ivist ikki eina løtu í, at hansara útrokning eisini er galdandi her hjá okkum. Hetta merkir, at føroyski lundin er útdeyður umleið ár 2025 – ella um 12 til 15 ár, um framhaldandi verður fleygað, eins og vanligt. Eg vil leggja dent á, at Tycho Anker-Nilssen hvørki kemur við gitingum ella bara sleingir nøkur tøl út; men at ógvuliga neyvar kanningar liggja aftanfyri alt, hann ger.
Higartil hevur tað ikki eydnast okkum at fáa lundan friðaðan kring landið, hóast øll kenna til tey seinnu mongu árini við ongari pisu. Heilt ófatuligt!
Um eingin fleygalundi verður í summar, er eingin vandi, tí so hava vit bara ta árligu vanligu afturgongdina á 7%; men verður eitt gott fleygaár, verður tað ein vanlukka fyri lundan, tí tá verður bara gamal verpingarfuglur fleygaður um alt landið, tí eingin pisa er komin undan seinastu 7 árini. Tí er okkara fiskimálaráðharri Jákup Mikkelsen maðurin ið avger, um vit skulu royna at tálma afturgongdini, ella um vit bara skulu lata standa til!
Nú vit skriva 19. januar 2012 ræður nærum lógloysi á økinum. Lundin fær bert frið, har fleygamenn kenna ábyrgd av stovninum og har grannastevna verður hildin, sum til dømis í Mykinesi.

Veiðihagtøl fyri lunda


RINGMERKING AV LOMVIGARPISUM
Lomvigarpisa / Uria aalge young
25.07.2011 vóru Bjarki Henriksen, Hendrik Egholm, Atli Jensen, Sandoy, Sjúrður Joensen (í Koltri), Jens Jákup Hansen frá Sjónvarpinum og eg - Jens-Kjeld Jensen, við Steinin millum kjálkar - tað vil siga Koytukjálkar og Brekkukjálkar í Lonini á Sandoynni, og ringmerktu lomvigarpisur.

Sjá tær einastandandi myndirnar og les nærri her


RINGMERKING AV SKÚGVAPISUM

Sjúrður Hammer við eini skúgvapisu / Stercorarius skua Skúgvur / Stercorarius skua Sjúrður Hammer við eini skúgvapisu / Stercorarius skua

Sk˙gvur / Stercorarius skua Sk˙gvur / Stercorarius skua Sk˙gvur / Stercorarius skua Sk˙gvur / Stercorarius skua

08.07.2011 vórðu eg og Sjúrður Hammer í Skúgvi og ringmerktu skúgvapisur. Hóast mjørka, sirm, sól og stundum regn, merktu vit 12 pisur, sum helst er umleið 20% av skúgvapisunum í oynni.

EITT FITT PAR
Villdunna / Anas platyrhynchos & Seglont / Aix galericulata
Slepp tær burtur - eg eigi hann!

Villdunna / Anas platyrhynchos & Seglont / Aix galericulata Villdunna / Anas platyrhynchos & Seglont / Aix galericulata Villdunna / Anas platyrhynchos & Seglont / Aix galericulata Villdunna / Anas platyrhynchos & Seglont / Aix galericulata

Villdunna / Anas platyrhynchos & Seglont / Aix galericulata

Um hendan vildunnan og seglantarsteggin kundu havt ynglað saman, hevði tað velt stóran skaða millum føroysku antarfuglarnar; men tíbetur kunnu tey ikki fáa ungar saman. Tey eru so forlipt í hvørjum øðrum, so sig tað ikki við tey :o)

ER HETTA Í LAGI?

Lunda ˙tflyting

Skúvoy 2011

FØROYSKI BÚFUGLURIN DOYR Í HUNGRI
 Lundi / Fratercula arctica, Skálabotnur 23.05.2011
Ein syndarlig framhaldssøga!

Alt bendir á, at 2011 verður 7 fellisárið á rað hjá føroyska lundanum. Nógvir komu á land umleið 28. og 29. april og síðan tá hevur so gott sum eingin lundi verið at sæð á landi, hóast lundin skuldi havt vorpið um 20. mai. 28. mai sóust fleiri stórir stimar av makreli í Nólsoyarfirði. Plantuætið kom alt ov seint og nøgdin var eisini alt ov lítil, so eingin føði er til nebbasildina - sjá máting frá Havstovuni

2011 verður tí helst til sjeynda fellisárið á rað hjá eitt nú lundanum, ternuni og kjógvanum.


PLASTIKK Í NÁTUM
Jan Andries van Franeker & Elisa Bravo Rebolledo 14.05.2011
Í sambandi við dálkingina av nátum, hevur Jan Andries van Franeker enn einaferð verið í Føroyum í 2011 fyri at kanna, um nátin hevur meira ella minni av plastikki í maganum enn fyrr. Hesu ferð var Elisa Bravo Rebolledo saman við honum. Úrslitið av kanningini kemur væntandi seinni.

Sjá fleiri ógvuliga áhugaverdar myndir frá hesi vitjanini


FRIÐING AV LUNDANUM
Lundi / Fratercula arctica

Longu tann 16.01.2011 sendi eg bræv til Jákup Vestergaard við áheitan um at fá lundan friðaðan í 3 ár vegna stóru afturgongdina í stovninum.

Vegna tað, at eingin pisa er komin undan seinastu 7 árini, hevur bert verið fleygað av sjálvum lundastovninum, og tað merkir ein enn størri afturgongd enn vanlig vánalig ár. Á nøkrum plássum hava fleygamenn sjálvir valt at friða lundan; men als ikki alla staðni - tí er ein fyribils friðing alneyðug.
Vegna forfall av ymiskum orsøkum, hoyrdi eg ongantíð aftur frá Jákupi Vestergaard, tí sendi eg enn eina umbøn um at fáa á lag ein fund við hann, og hon var gingin mær á møti 14.03.2011. Eg bað Berg Olsen og Janus Hansen koma við mær á hendan fundin, so teirra meining eisini kundi verða galdandi.
Hóast tíðin at leggja fram nýggj lógaruppskot er farin, lovaði Jákup Vestergaard at gera tað hann kundi, fyri at fáa lundan friðaðan næstu 3 árini, so nú er bert at bíða. Vónandi fæst hetta í lag!

Veiðihagtøl fyri lunda


EINGIN VEIT Á MORGNI AT SIGA, HVAR HANN Á KVØLDI GISTIR...

Ring No. 8A62059 Ring No. 8A62059 Ring No. 8A62059

05. december 2006 var Rúni Poulsen úti og egndi í sínum egningarskúri í Nólsoy. Hann legði tá til merkis, at 6 tjaldursgrælingar vóru komnir heilt innar í skúrið. Hann skundaði sær at lata hurðina sftur, so eg kundi ringmerkja teir. Eg ringmerkti allar 6, og tann eini fekk ein ring við nr. 8A62059 á beinið. Hesin tjaldursgrælingurin hevur verið í vetrarvist í Nólsoy hvønn vetur síðani tá, og hann hevur altíð hildið til á sama stað. Hann var eisini her lagnudagin 02. februar 2011, tá ein svangur smyril legði á hann aftanífrá og drap hann. Smyrilin misti tjaldursgrælingin, tá Marnar á Skúr kom framvið, so í hansara hondum endaði nr. 8A62059.

DRUNNHVÍTI Hydrobates pelagicus

Drunnhvíti / Hydrobates pelagicus Jesper Johannes Madsen & drunnhvíti / Hydrobates pelagicus Drunnhvíti / Hydrobates pelagicus
November mánaði er tíðin, har drunnhvítaungarnir eru floygdir. Seinastu dagarnar hava fleiri ungar verið at sæð millum annað í Nólsoy. Tann, ið Jesper Johannes Madsen heldur á myndini, varð fangaður 10.11.2010 á Sundi. Hann var síðani ringmerktur og sloppin leysur í Kirkjubø.

DrunnhvÝti / Hydrobates pelagicus Drunnhvíti / Hydrobates pelagicus Drunnhvíti / Hydrobates pelagicus


2010 VERÐUR ENN EITT FELLISÁR HJÁ FØROYSKA LUNDANUM

Nú sætta árið á rað gongur av skriðuni til hjá føroysku lundunum. Umframt tað, at teir ikki hava vorpið, eru nógvir longu funnir deyðir í hungri. Nú fleygatíðin er um at byrja, hava so gott sum eingir lundar verið at sæð í bølunum kring landið.
Um nakar av teimum gomlu lundunum skuldu vent aftur til bølini fyri at lodda dýpið og gera klárt til næsta ár, er tað mín vón, at fleygamenninir kring landið nýta vit og skil og ikki fara á fleyg nú í 2010, tí hóast lundin ikki er friðaður, hevur hann longu sum er, sera daprar framtíðarvónir.  

Lundar / Lunder / Puffins.
Í ár hevur óvanliga nógvur makrelur verið kring oyggjarnar, og nógvir sjómenn halda, at hann hevur etið ta støddina av nebbasild, sum lundin vanliga livir av.
Dagføring 15.07.2010
Tær fáu ternurnar, ið vurpu í ár, hava givið skarvin yvir, og eru rýmd frá eggum og ungum.
Lundin sæst nærum ikki - nú ein dagin vóru 5 lundar í tí stóra bølinum í Nólsoy, og tað er met í ár!
Hjá ritunum sá støðan betur út og nógv reiður vóru; men nú doyggja ritupisurnar eisini.
E.S. Støðan tykist verða tann sama í Suður- og vesturíslandi og á Røst í Lofoten, Noreg.

Dagføring 04.08.2010
Riturnar fingu bert fáar floygdar ungar í summar, og stóri spurningurin er, um hesir fara at yvirliva í vetur, tí teir vóru ikki serliga væl fyri.
Karsten Larsen taldi ritupisurnar í einum minni bøli í Mykinesi og úrslitið var <0,15 pisa í hvørjum reiðri. Sama teljing í Viðoy gav <0,20 pisa í hvørjum reiðri.
Eitt knappligt illveður tveir dagar í summar skolaði nøkur av teimum niðastu reiðrunum í Mykinesi á sjógv; men tað er so ikki orsøkin til hesa vánaligu úrkomuna.

Dagføring 12.08.2010
Íslendingar halda eisini, at makrelurin etur føðina frá búfuglinum – les áhugaverdu greinina


AFTUR Í 2010 DOYR BÚFUGLURIN Í HUNGRI
Nólsoy 29.05.2010
Longu 28. apríl 2010 lógu riturnar og fiskaðu eftir æti og aðrari føði tætt við bygdina í Nólsoy, og tað er altíð eitt dapurt tekin. Nú ein mánað seinni reka deyðir og hálvdeyðir lundar á land, har ættin rekur at. Alt bendir á, at lundarnir eru deyðir í hungri, og tað samsvarar eisini við tað, eg havi hoyrt frá fuglaplássunum - at alt ov fáir fuglar eru at síggja í bølunum. Lundi / Puffin / Fratercula arctica grabae.

LJÓSAMORREYÐUR RAVNUR
Ljˇsamorrey­ur ravnur
Nógv hevur verið skrivað um tann seinasta bringuhvíta ravnin, sum var skotin í 1902. Har aftrat hava vit kunnleika um ein hvítravn frá 1910 og ein frá 1915; men tíðarfestingin á hesum báðum seinnu er helst ikki røtt.  

Vit hava kunnleika um í minsta lagið 19 útstappaðar kring allan heimin. Ein av teimum er hesin føroyski útstappaði úr Leiden savninum í Hollandi, sum Hein van Grouw stendur við á myndini.
Á heysti 2007 var ein ljósamorreyður ravnur ravnur skotin úti í Fugloy (sjá myndina omanfyri). Hesin kundi ikki reiðiliga flúgva, og var tí happaður av krákunum alla tíðina. Síðani tá eri fleiri aðrir ljósamorreyðir ravnar sæddir hendinga ferð.
Ljósamorreyður ravnur hevur ofta ringar fjaðrar, sum ikki halda kuldanum úti, tískil má mann rokna við, at teir ikki kunnu yvirliva ein føroyskan vetur.
Fleiri hava sagt seg hava sæð bringuhvítan ravn, síðan tann seinasti var skotin í 1902. Ein skuldi verða sæddur á vetri 1947, ein annar á heysti 1948 í Nólsoy (Ryggi 1951) og tann triði um páskirnar 1965 nær Sandvík (Nolsøe & Jespersen 2004). Um tað veruliga hevur verið talan um bringuhvítar ravnar, sum fólk hava sæð, so haldi eg tað verða sera løgið, at teir bert eru sæddir eina ferð. Ei heldur trúgvi eg, at bringuhvítir ravnar kunnu hava flogið kring oyggjarnar í fleiri ár, uttan at nakar annar hevur varnast teir. Bringuhvítu ravnanir hava fínar fjaðrar og skuldu kunna klára seg eins væl og tann vanligi ravnurin. Her vil eg viðmerkja, at elsti ringmerkti vanligi ravnurin vit kenna, var 21 ár og 11 mánaðir gamal, tá ringurin var avlisin.
Eg eri tí ikki í iva um, at allir teir bringuhvítu ravnarnir, sum hava verið fráboðaðir síðan 1902, hava verið ljósamorreyðir, og ikki bringuhvítir.

Hein van Grouw

EFTIR GRÁSÚLU Í MYKINESI SEPTEMBER 2009
Mykines 2. september 2009 Línan verður riggað til Menn draga ta tungu línuna Menn draga ta tungu línuna Esbern verður hálaður upp Grásúlufongur
Tað verpa umleið 2400 pør av súlum í Mykineshólmi, Píka- og Flatadrangi og stovnurin tykist at økjast. Mykinesmenn hava seinastu árini tikið umleið 350 grásúlur í miðal mánaðarskiftið august og september.
Náttina millum 1. og 2. september 2009 fóru mykinesmenn so aftur eftir grásúlu í Mykineshólmi og 4. september vóru teir á Flatadrangi. Teir veiddu 655 grásúlur, sum vórðu býttar millum eigararnar av jørðini og veiðimennirnar.
Stóra úrtøkan av grásúlu samsvarar væl við stóru nøgdirnar av makreli og deils eisini nebbasild, sum hava verið at sæð í ár, so súlustovnurin hevur tað gott, hóast regluligu veiðuna.

NÓLSOYINGAR BJARGAÐU SÚLU Í NEYÐ
Súla, fløkt inn í net
Her verður súlan fangað
Pedda skerur netið av súluni
Og her flýgur ein glað súla
Hetta er tann umvenda verð!
Meðan mykinesmenn fyrireikaðu seg at fara eftir súlu, mannaðu 3 nólsoyingar bát, til at bjarga eini súlu í svárari neyð.

Eitt er, at vit halda, at tjøldur eiga at ganga í hafti; men nú er tað so tíverri eisini blivið gerandiskostur at síggja fugl flúgva runt við trolleivdum og øllum møguligum øðrum lorti hangandi undan sær. Hvussu nógvur fuglur mann verða so heppin sum hendan súlan úti í Nólsoy, sum fekk 3 mans at loysa seg úr haftinum?

Og so reypa vit av at hava verðins reinasta hav...

Benny, Ba & Pedda 01.09.2009

BÚFUGLURIN DOYR!

Ternupisurnar í Nólsoy og ritupisurnar í Mykinesi byrjaðu at doyggja í hungri 20. juli 2009.

Marnar á Skúr savnar deyðar ternupisur saman.

2009 tyktist annars verða eitt valaár fyri føroyska búfuglin. Seinast í juni og fyrstu 14 dagarnar av juli var ov mikið til av nebbasild, so ternurnar flugu við bæði 2-3 og 4 nebbasildum, hvørja ferð, tær vendu heim til pisuna. Brádliga kom vend í - tær vóru longri á sjónum, og komu bert inn við einari nebbasild hvørja ferð, og nú tann 23. juli doyggja so ternu- og ritupisurnar frá hond.

Bara ta einu náttina millum 23. og 24. juli doyðu 231 ternupisur í bølinum í Stokkvík í Nólsoy!
Náttina millum 24. og 25. juli doyðu 270 ternupisur á sama stað.
231 deyðar ternupisur.
Í dag 25. juli, sóust nakrar ternur flúgva við nebbasild í Nólsoy - møguliga, tí ættin nú er sunnan, og enn eru umleið 100 ternupisur á lívi í bølinum í Stokkvík. Eg havi tosað við fólk runt alt landið, og tey siga sum heild frá tí sama, sum í Nólsoy; men onkur letur væl at og sigur, at tað sær heilt gott út.
Hetta verður so fimta botnár á rað hjá búfuglinum , og tað skuldi verið løgið, gerst støðan ikki tann sama hjá lundapisunum.

LJÓSIR STARAUNGAR Í NÓLSOY AFTUR Í 2009
Triðja árið á rað hevur eitt vanliga litt starapar í Nólsoy fingið ljósar ungar: Í 2007 fingu tey 1 ljósan unga og ein vanliga littan, í 2008 3 ljósar ungar, har tann seinasti doyði í mars 2009, og í ár fingu tey 2 ljósar ungar og ein vanliga littan.
Á tí eini av hesum myndunum frá juli í ár sæst pápin saman við tríburðunum. Onkurs vegna er góðskan ella tilfarið í ljósu fjaðrunum ikki nóg góð, til at ljósu stararnir kunna liva veturin av.

TERNURNAR Í NÓLSOY TRÍVAST VÆL SUMMARIÐ 2009
Higartil tykjast ternurnar í Nólsoy trívast sera væl nú í summar. Fleiri hundrað pør eru beint norðan fyri bygdina, og nógvar ternupisur eru hálvvaksnar nú miðjan juli. Foreldrini bera unganum nebbasild alla tíðina og kunnu hava so mikið sum 4 nebbasildir í nevinum heim aftan á veiðuferð.

"NÁTAVAVGREYTUR"
Jan Andries Van Franeker & Jens-Kjeld Jensen.
14.05.2009 fóru Jan Andries Van Franeker og Jens-Kjeld ein túr til Leirvíkar at hyggja eftir nátum.

Sjá fleiri ógvuliga áhugaverdar myndir frá teirra túri


NÁTAUNGATÍÐ
Í 2008 fóru teir fyrstu nólsoyarbátarnir eftir nátaungum 26. august. Væntast kann, at seinasti dagur verður umleið 10. september, tí nátaungarnir tykjast vera rættiliga javnir á vøkstri.
Fleiri av bátunum fáa millum 100 og 300 nátaungar um dagin; men bátarnir frá Hvannasundi, sum liggur nær við tey størstu bølini, fáa upp móti 900 nátaungar um dagin - men sundamenn hava eisini sera skjóttgangandi bátar.

Nátin hevur verið í støðugari afturgongd seinastu 20 árini, og í dag koma umleið 50 % færri nátaungar á sjógvin. Tað sigur seg sjálvt, at so verður eisini væl minni at fáa í glúpin.

Á myndunum omanfyri síggjast nólsoyarbrøðurnir Brynjálvur og Finnbogi royna eftir nátaungum í blikalogn eystan úr Nólsoynni 28.08.08.

TJALDUR VER VÆLKOMIÐ TIL OKKUM HEIM
Tjaldur, deytt í hafti / Strandskade, død af uld om benene / Oystercatched wrapped in wool and dead. Tjaldur, deytt í hafti / Strandskade, død af uld om benene / Oystercatched wrapped in wool and dead.
Myndir tiknar í Nólsoy 03.08.08
“Tjaldur ver vælkomið til okkum heim”...
Ja, enn einaferð bjóðaðu vit tær vælkomnum heim aftur til okkum!
Vit saknaðu teg og vóru væl fyrireikaði at taka móti tær – tú okkara tjóðfugur.

Eins og altíð, so lá lesullin klár á trøðunum, so tú kundi fjálga tær føturnar...
Nylonið lá eisini klárt til at styrkja um lesullina, so hon helt enn betri, tá hon skar beinini yvir á tær...
Var tað ikki nóg mikið, lá nógv annað klárt at taka ímóti tær – togendar, rustaðar hegnsrullur, ymisk bond og enntá píkatráður, so ikki kanst tú siga annað, enn at tú vart okkara vælkomni gestur. Tú okkara tjóðfuglur...


Nólsoy 17. juli 2008
Ternupisa / Havterneunge / Arctic tern pullus.
Skúgvur í ternubøli í Nólsoy / Storkjove i ternekoloni på Nólsoy / Great skua in an Arctic tern colony in Nólsoy.
Deyð ternupisa / Død havterneunge / Dead Arctic tern pullus.
Æða á reiðri / Edderfugl på rede / Eider's nest.
Ein av teimum fáu livandi ternupisunum í Nólsoy fjalir seg væl. Ein einsamallur skúgvur fær sær eina búrmáltíð av ternueggum og deyðum pisum.
Ein tíverri heilt vanlig sjón seinastu árini...
Men onkrum er lív lagað?

Lundin í Urðini í Nólsoy er friðaður frá 15. juni 2008 til 15. juni 2010
Bˇlsta­ur, Nˇlsoy. Ur­in, Nˇlsoy. Ur­in, Nˇlsoy. Urðin, Nólsoy.

15. juni 2008 samdust tey 3 hagastýrini í Nólsoy at friða lundan tey næstu 2 árini. Tað merkir, at ikki er loyvt at fleyga lunda í sjálvari Urðini. Tó verður loyvt at fleyga sær til eitt kók í Nýggjurð, ið liggur norðan fyri gomlu Urðina.

Orsøkin til at henda avgerð var tikin er, at sera illa hevur staðið til við lundanum seinastu 4 árini. Haraftrat fekk Urðin stóran skaða í landnyrðingsbriminum mánaðarskiftið feb. - mars 08, tá ein stórur partur av sjálvari Urðini skolaði í havið. Tá rapaðu 5 av 12 fleygasessum, umframt at 2 aðrir fingu stóran skaða.
Myndirnar omanfyri eru tiknar beint aftan á brimið, og lætt er at síggja, hvussu illa brimið er farið við gomlu Urðini. Á myndini niðanfyri sæst Nýggjurð.
Nýggjurð, Nólsoy.

Tjaldursgrælingur Arenaria interpress
Tann 9. marts 1998 ringmerkti eg 5 tjaldursgrælingar við havnina í Nólsoy, og ein av teimum fekk ringnummarið 8864314. Seinastu tíggju vetrarnar havi eg eygleitt ringmerktar tjaldursgrælingar á júst sama stað, men tað hevur ongantíð eydnast mær at fanga nakran av teimum. Men 21. mars 2008 - gott 10 ár seinni, var eg so heppin, at Hans Eli Sivertsen var í Nólsoy við sínum myndatóli. Millum annað tók hann fleiri myndir av hesum eina av "mínum" tjaldursgrælingum í so góðari góðsku, at lætt var at lesa ringnummarið.
Arenaria interpress
Aðrar fráboðanir av ringmerktum tjaldursgrælingum í Føroyum benda á, at hesir helst verpa í Norðurgrønlandi ella heilt yviri á Ellesmere Island.

Døpur útlit fyri fuglin í 2008!
15. januar 2008 fann Meinhard Hansen 5 deyðar úthungraðar lundar í Funningsbotni, og dagin eftir, fann hann 1 aftrat.
18. januar fann Hans Eli Sivertsen 9 deyðar úthungraðar lundar við lendingina í Lamba.
25. januar fann Marnar á Skúr ein gamlan úthungraðan lunda í Nólsoy, sum doyði somu nátt.
27. januar fann eg so sjálvur 1 úthungraðan lunda í Nólsoy.
Út frá støddini vil eg meta lundarnar at vera norskar.
Frá seinast í oktober og til miðjan november 2007 sóust útrúliga nógvar álkur tætt við land; men tær hvurvu eins brádliga, ið tær vóru komnar. Og lomvigarnir, sum skuldi ligið nær landi seinastu mánaðirnar, hava ikki verið at sæð alt heystið. Lítið hevur eisini verið til av valmása og lítlum valmása.
Marnar á Skúr.

Krikamerkt grágás
Hetta er aðru ferð, at ein krikamerkt grágás er fráboðað úr Føroyum. Rodmund á Kelduni sá og avmyndaði grágásasteggjan við appelsingula ANC merkinum um krikan í Sørvági 18.10.07.
Anser anser.
Bob Swan, sum merkti grágásina sum ein gamlan steggja í Skotlandi 30.11.2003, hevur eisini merkt lomvigar á Isle of Canna, og fleiri av teimum eru fráboðaðir aftur úr Føroyum.
Hesin grágásarsteggin reiðrast helst í Íslandi, hóast hann ikki er fráboðaður haðani enn.
Her sæst, hvaðani grágásin er fráboðað, síðan hon var merkt á fyrsta sinni.
COANCH - Lintrathen Loch, Tayside, Scotland 0-11-2003
COANCH - Easter Rarichie, Balintore,Rossshire - 19-12-2004
COANCH - Easter Rarichie, Balintore,Ross-shire - 26-12-2004
COANCH - Rennibister, Firth, Orkney - 10-11-2005
COANCH - Hackland, Rendall, Orkney - 28-12-2005
COANCH - The Loons, Orkney - 25-11-2006
COANCH - Isbister, Orkney - 14-03-2007
COANCH - Ytri Suðurtriðingur, Vágar, Faeroes -18-10-2007

Bekymringsfull utvikling for sjøfugl i Vest-Norden

Klimastyrte endringer i havet har nærmest slått ut flere ledd i næringskjeden til sjøfugl i nordiske farvann. De få fuglene som møter opp på hekkeplassene sliter med å finne nok mat, og få unger lever opp. De omfattende og komplekse endringene som nå skjer i havet, gjør at det er viktigere enn noen gang å kontrollere de andre faktorene som påvirker sjøfugl negativt, som for eksempel fiskerier, oljeforurensning, miljøgifter og jakt. Det er rådet fra en ekspertgruppe som var samlet på Færøyene i 2007.

Les mer i denne pressemeldingen PDF
Rødnebbterne - Copyright: Morten Ekker

Tore Høyland
Informasjonsrådgiver, Direktoratet for naturforvaltning
(Adviser, Directorate for Nature Management)
Tlf.: +47 73 58 06 28, mobil: +47 99 39 60 25


Sera áhugaverd "skølta" síða:The Seabird Osteology Pages


Staraungi - Sturnus vulgaris faroenisis.

Nˇgvir staraungar ver­a ringmerktir Ý helgolandsr˙suni í Ý Nˇlsoy ß hv°rjum ßri. Leggi­ til merkis, at f°royski staraungin er sera dimmur ß liti - ta­ er tÝ hann hoyrir til undirslagi­ Sturnus vulgaris faroensis.

Føroyskt ringmerktur skrápi funnin deyður í Danmark
Skrßpur merktur 29.8.1991 Ý Sk˙gvi. Funnin dey­ur ß Om° Nordveststrand, vestan ˙r SkŠlsk°r,  Danmark 27.6.2003.  

Higartil eru tilsamans 850 skrßpur og lÝrar ringmerktir Ý F°royum. Frßbo­anin omanfyri er tann nŠsta ˙r ˙tlondum, so ikki kann sigast, at vit fßa nˇgvar frßbo­anir aftur um henda fuglin.

Tann fyrsta frßbo­anin um lÝra var um ein, sum var ringmerktur Ý Nˇlsoy 12. september 1995, og sum so var funnin dey­ur 11. november 1996 Ý Rockaway beach, New York City. So ikki kann sigast anna­, enn teir f°roysku skrßparnir fer­ast vÝ­a ľ til SkŠlsk°r Ý Danmark og so heilt til New York Ý USA!
Skúvoyingurin Hermann merkir ein skráp í brattlendinum í Skúvoy.

"TJALDUR VER VÆLKOMIÐ TIL OKKUM HEIM"
Tjaldur verður loyst úr hafti.

Ja, soleiðis syngja vit á hvørjum ári, til tess at bjóða tjóðfugli okkara, tjaldrinum, vælkomnum heim aftur á klettarnar!

Vit gleðast yvir hvønn tjaldursunga vit síggja, og eru ikki sørt erpin um, at onkra staðni her heima trívist tjaldrið so gott, at tað verður verandi har allan veturin.

Men tíverri eru ikki øll tjøldrini líka heppin. Á hvørjum ári doyggja alt ov mong av teimum fløkt inn í ullarlagdir og í leivdum av nyloni og øðrum tílíkum óruddi, sum fólk bara tveita frá sær, har tey standa, mitt í bønum.

Hóast nógv hevur verið tosað og skrivað um, hvussu óheppið tað er fyri tjaldrið at verða fangað í hafti, er støðan einki broytt - tað tykist verða ógjørligt, at fáa ánararnar av teimum ymisku teigunum at rudda upp eftir sær!

Tað ger tað ikki betri, um tjaldrið er ringmerkt, tí tá fløkist tjaldrið nógv lættari í ullini!

Enska felagið BTO (British Trust For Ornithology) ringmerkir nógv tjøldur á hvørjum ári, og hóast vit fleiri ferðir hava heitt á bretarnar um at seta ringin oman fyri knæið á tjaldrinum, so hann ikki gerst fastur í ullini, so vilja teir ikki broyta teirra "habit" - men halda bert framm, sum teir plaga...

At enda vil eg viðmerkja, at hetta vakra tjaldrið á myndini doyði dagin eftir, at tað var loyst úr hafti. Og hetta er sanniliga hvørki tað fyrsta ella seinasta tjaldrið, vit hava loyst úr hafti. Ein stór skomm!

Vónandi lærir onkur nakað av myndunum...

Tjaldur í hafti.
Beinini eru nærum kvett av...

Stiðjabarmur í Nólsoy 17.07.04 kl. átta á kvøldi
Lundi. Lundi. Lundar. Lundar. Lundar.

Títlingskongur Regulus regulus
Títlingskongur er ein vanligur gestur her á landi bæði heyst og vár. Hesin avmyndaði steggin var fangaður í helgolandsfelluni í Nólsoy, og fleyg avstað aftur við einum ringi um annað beinið!

Títlingskongur / Regulus regulus. 


Hvussu hilnaðist summarið 2004 hjá lundanum?
Sum heild hilnaðist summarið 2004 illa hjá lundanum. Hann varp seint, og teir fáu ungarnir, sum komu undan, vórðu ikki floygdir fyrr enn seinast í august mánaða. 
Tilsamans vórðu gott 5000 lundar fleygaðir í Nólsoy, og seinasti fleygadagur var tann 28. juli.
Torlakkur við lundabyrðu. Torlakkur við lundabyrðu.
Vegna vantandi føði hava nógvir av føroysku svartfuglunum liðið hungursdeyðan í 2003. Eitt nú doyðu mest sum allar ternupisurnar 26. juli í einum av størstu bølunum í Nólsoy.
Støðan hevur stórt sæð verið tann sama í mest sum øllum grannalondum okkara - t.v.s. í Noregi, Íslandi og í Hetlandi.
Vert er at viðmerkja, at nebbasildin hvarv úr Norðuratlantshavinum tann 9. juli.

Lomvigaregg.
Lomvigaregg
Copyright ©Jens-Kjeld Jensen
All Rights Reserved