SÚGDJÓR
Klikka á myndina og síggj hana í fullari stødd. Myndatekstur sæst við at peika á myndina við músini

FLOGMÝS

Finnhvalur/nebbafiskur Balaenoptera physalus

Balaenoptera physalus

Tann seinasti finnhvalurin varð tikin upp á hvalastøðini Við Áir í oktober 1984, og sama árið lat hvalastøðin aftur. Vit vóru so heppin at fáa hendur á bardunum á hesum hvalinum. Á myndini stendur Jens-Kjeld í miðjuni og Katrin Gulklett til høgru.

Balaenoptera physalus Balaenoptera physalus Balaenoptera physalus

Balaenoptera physalus Balaenoptera physalus Balaenoptera physalus Balaenoptera physalus

Les meir um finnhval/nebbafisk
Willem Barendsz
Fleiri føroyingar vóru við hollendskum hvalabátum í Suðuríshavinum, og pápi Maritu, Mikkjal Gulklett, var ein av teimum. Hann skrivaði dagbók, og her ber til at lesa sera áhugaverdu greinarøðina úr FF blaðnum "Á stórhvalaveiðu í Suðuríshavinum", sum fyri tað mesta er ein endurgeving av tí, Mikkjal skrivaði, tá hann var um borð á Willem Barendsz í 1946

Les greinina


Ambra frá avgusti Physeter macrocephalus

Ambra

Ambra og tenn frá avgusti
Avgustur er størsti tannhvalur, ið finst

Ambra

Øssur Vesturstein við einum ambra klumpi

Ambra Ambra Ambra

Ambra

Ambra Ambra

Ambra og tonn av avgusti

Grindahvalir Globicephala melas
Gamlarætt, Streymoy 01.06.2016

Grindahvalur / Globicephala melas, Streymoy 01.06.2016

Filmsupptøka

Filmsupptøka 2

Filmsupptøka 3

Faroe Islands Whale Watch

Globicephala melas Globicephala melas Globicephala melas


Rottukanning
Jens-Kjeld Jensen Jens-Kjeld Jensen Tina Ziska & Eyđfinn Magnussen
Jens-Kjeld Jensen, Tina Ziska & Eyðfinn Magnussen
Deyđar rottur á Náttúruvísindadeildini
Eyðfinn Magnussen hevur higartil savnað meira enn 60 rottur í Føroyum. Jens-Kjeld Jensen hevur stuðlað honum í at fingið fatur á rottunum, móti at fáa lov til at kanna tær fyri lýs og loppur.
Í november 2013 vórðu allar rotturnar kannaðar fyri bæði bakteriur, lýs og loppur. Fyribils úrslitið er, at funnar vórðu 71 loppur av 2 ymiskum sløgum. Haraftrat var eitt nýtt lúsaslag funnið fyri Føroyar, sum helst hoyrir til slagið Polyplax spinulosa. Fleiri av loppunum hoyra til slagið Nosopsyllus fasciatus, som bert er skrásett eina ferð fyrr í Føroyum – og tað var á eini kettu í Fuglafirði. Funnar vórðu eisini fleiri loppur av slagnum Ctenophalmus nobilis, sum annars bert finnast í Íslandi, Írlandi, Stórabretlandi og Norðurfrankaríki, so hetta er fyrsta skráseting av slagnum í Føroyum.

Les meira um rottukanningina á Náttúruvísindadeildini


Hara Lepus timidus
Hara / Lepus timidus

Nýggj hvalaeygleiðingarstøð
Faroe Islands Whale Watch
Granskingarmiðdepil fyri bóghvítuhvalagransking lat upp hósdagin 6. juni 2013 í Niels Finsensgøtu 32. Har ber til at læra meira um bóghvítuhvalir, sum javnan vitja í Føroyum, hvar teir hava verið fyrr, og hvat teir gera her. Granskingarmiðdepilin verður opin allan juni og juli mánaða.
Faroe Islands Whale Watch Centre
Faroe Islands Whale Watch Centre Faroe Islands Whale Watch Centre Faroe Islands Whale Watch Centre Faroe Islands Whale Watch Centre Faroe Islands Whale Watch Centre Faroe Islands Whale Watch Centre
Vitja Facebook síðuna

DK "Vandspidsmus" Neomys fodiens
Neomys fodiens Neomys fodiens Neomys fodiens
22. februar 2013 fann Rene Thomsen eina nýdeyða "vandspidsmus" Neomys fodiens í Øravík í Suðuroy. Hon lá á nøkrum bilverjum, sum skuldi setast upp millum Hvalba og Nes.
Rene Thomsen tók músina við sær og gav hana til Aksal Poulsen í Sumba. Eg fekk hana so frá Aksal, tá vit vitjaðu hann 18. mai 2013. Hetta má verða fyrstu ferð, at ein innslødd “vandspidsmus” er funnin í Føroyum, so tað má sigast at verða heppið, at hon var deyð.
"Vandspidsmus" finst í meginpartinum av Europa. Hon livir nær vøtn og er ein góður svimjari. Hon vigar millum 15 og 23 g og etur sína egnu vekt av føði hvønn dag. Henni dámar best skordýr, ormar, froskar og líknandi.

Kúlubøka Megaptera novaeangliae
28. og 29. januar 2013 svam hendan kúlubøkan aftur og fram niðri í Vágsbotni.
Kúlubřka / Megaptera novaeangliae Kúlubřka / Megaptera novaeangliae Kúlubřka / Megaptera novaeangliae
Kúlubřka / Megaptera novaeangliae Kúlubřka / Megaptera novaeangliae Kúlubřka / Megaptera novaeangliae Kúlubřka / Megaptera novaeangliae
Kúlubřka / Megaptera novaeangliae
Hesir gjørdu alt teir kundu, fyri at styggja kúlubøkuna út úr vágni...
Kúlubřka / Megaptera novaeangliae Kúlubřka / Megaptera novaeangliae Kúlubřka / Megaptera novaeangliae Kúlubřka / Megaptera novaeangliae
Kúlubřka / Megaptera novaeangliae Kúlubřka / Megaptera novaeangliae Kúlubřka / Megaptera novaeangliae
Kúlubřka / Megaptera novaeangliae

Stórar harur í Sumba
Velbastađur 10.11.2012
Sólfinn Kjærbo fortaldi mær, at sumbingar vóru og skutu haru leygardagin 03. november 2012. Teir skutu 33 harur við eini miðalvekt á 3045 g. Tann størsta haran vigaði 3900 g og tann minsta 2000 g. 5 av skotnu sumbiarharunum vigaði yvir 3500 g.
Til samanberingar er miðalvektin í Nólsoy umleið 2700 g. og tann størsta haran, ið nakrantíð er skotin í Nólsoy vigaði 3450 g.
Velbastađur 10.11.2012
Les alt om haruveiðu í Nólsoy

20 daga gamlir mýslingar Mus domesticus
Mús / Mus domesticus
Mús / Mus domesticus Mús / Mus domesticus Mús / Mus domesticus Mús / Mus domesticus
Mús / Mus domesticus Mús / Mus domesticus
Tá Dánial Jespersen nú ein dagin tók nakað av hoyggi at geva djórunum, datt eitt músareiður á gólv. Hann hevur síðani passa 6 mýslingar og ambæta teimum við millum annað geitarmjólk og Eukaneba. Teir trívast sera væl.
Mús / Mus domesticus Mús / Mus domesticus Mús / Mus domesticus Mús / Mus domesticus
Mús / Mus domesticus

Munurin á rottu og mús
Rottu- og músaskinn Rottu- og músaskøltur

Rotta Rattus norvegicus Bergenhout, 1769
Rotta / Rattus norvegicus Bergenhout, 1769 Rotta / Rattus norvegicus Bergenhout, 1769 Rotta / Rattus norvegicus Bergenhout, 1769 Rotta / Rattus norvegicus Bergenhout, 1769

Minkur Mustela vision Schreber, 1777
Minkur / Mustela vision Schreber, 1777 Minkur / Mustela vision Schreber, 1777 Minkur / Mustela vision Schreber, 1777
Hetta er minkurin, sum varð skotin í Tórshavn 01.10.2011. Sum tit síggja, so varð høvdið næstan kvett av, so skjúttararnir hava verið dugnaligir. Útstapparin hevur verið ikki minni dugnaligur, tí hetta varð eitt stórarbeiði hjá honum. Tøkutennirnar á minkinum eru brotnar, so vit ivast í, um hetta ikki mann verða ein minkur, sum er sloppin úr fangilsi. Myndirnar eru sendar til ein serfrøðing, og nú bíða vit bert eftir hansara svari.
Minkur finst ikki upprunaliga í føroysku náttúruni, so vit mugu vóna, at hesin er eitt eindømi, og at betur verður ansað eftir, tá flutningur kemur til landið!
Minkur / Mustela vision Schreber, 1777 Minkur / Mustela vision Schreber, 1777

Ringkópanósi Phoca hispida sæddur í Suðuroy
Steinkópur / Phoca vitulina Steinkópur / Phoca vitulina
Les grein

Seyður etur tara fyri at fáa salt og jod
Seyður etur tara fyri at fáa salt og jod

Seyður etur tara fyri at fáa salt og jod Seyður etur tara fyri at fáa salt og jod Seyður etur tara fyri at fáa salt og jod

Seyður etur tara fyri at fáa salt og jod


Músakanningarnar halda fram
Dr. Yingguang Chan & Emilie Hardouin. Dr. Yingguang Chan, Emilie Hardouin & ein forvitin veðrur.
Dr. Yingguang Frank Chan (CV) arbeiðir við m.a. músakanningum á Max-Planck-Instituttinum í Týsklandi.

Les frágreiðingina hjá Frank Chan um endamálið við ferðini til Føroyar og hendingar á túrinum

M.Sc. Emilie Hardouin tørvar bert 1 ár í at verða liðug við sítt Phd projekt um mýs úr Antarktisku økjunum í sama Institutinum. Vitja heimasíðuna hjá Emilie Hardouin

Kanningarnar hjá Dr. Eleanor Jones (sjá niðriundir) vístu millum annað, at føroyska músin er rættiliga serstøk. Á nøkrum av oyggjunum eru mýsnar størri, nógv innanørdar og hava eisini sera lítlil frábrygdi í teirra DNA. Tílíkar mýs tørvaði Dr. Chan, so tí komu hann og Emilie Hardouin til Føroyar at fanga nakrar livandi, til at taka við sær til Týsklands til nærri kanningar. Millum annað skulu tær parast við laboratoriumúsum. Ms Hardouin fer serliga at kanna, hvussu skjótt mýsnar kunnu tillaga seg at liva í oydnum økjum, ið líkjast Føroyum.
Vit kunnu nú bert gleða okkum til at síggja úrslitið frá teirra kanningum!  
Eg haldi tað verða ógvuliga áhugavert, at 2 mýs doyðu av tí nørandi týska músafóðrinum, beinan vegin tær komu til Týskland. Fleiri aðrar mundu doyð, men so skjótt tær fingu tað vanliga "føroyska" músafóðrið aftur, komu tær fyri seg beinan vegin og trívast nú væl. 

Myndamappan hjá Frank Chan inni á Flickr

Dr. Yingguang Chan & Emilie Hardouin. Dr. Yingguang Chan & Emilie Hardouin. Dr. Yingguang Chan & Emilie Hardouin. Dr. Yingguang Chan & Emilie Hardouin.
Ein glað Emilie Hardouin við nøkrum av músafellunum.

Áhugaverd músakanning nevnd mýs og (víkingar?) menn
Nólsoyarmús / Nólsoymus / Nólsoymouse. Nólsoyarmús / Nólsoymus / Nólsoymouse. Lit de parade. Eleanor Jones, Nólsoy 2006.
1. oktober 2008 kundi mann á BBC lesa, at ein sera áhugaverd grein var skrivað um, hvussu man við at kanna DNA av músum, kundi fylgja slóðini av fornum búsetingum av fólki í serliga Stórabretlandi.
Eg havi havt áhuga í músum - eins og so nógvum øðrum - alt mítt lív, og seinast í sjeytiárunum byrjaði eg av álvara at savna inn føroyskar mýs til nærri kanningar. Gjøgnum Dánjal Petur Højgaard kom eg á heysti í 2005 í samband við Eleanor Jones, som lesur á University of York - og á henda hátt komu Føroyar við í "Víkingamúsakanningina".
Eyðfinn Magnussen kom somuleiðis við inn í kanningina saman við tveimum av hansara næmingum, sum í samstarvi við University of York skrivaðu teirra BSc Thesis, sum sjálsagt umrøddi føroysku mýsnar.
Eleanor Jones hevur verið í Føroyum, og tann eina dagin var hon í Nólsoy, har hon fekk handað 2 kilo av føroyskum músum til sínar DNA kanningar.
Í løtuni kannar Eleanor sambandi millum mýsnar úr m. a. Orkney oyggjunum og tær úr Føroyum, Íslandi, Grønlandi og New Foundlandi. Spennandi verður at síggja úrslitið av hesum kanningum.

Gomul opna deyð í Nólsoy
17. september 2008 akaði ein gamal kviðin láturkópur seg upp á land í Halgutoft í Nólsoy og legði seg at doyggja.
Láturkópurin hevði sera slitnar tenn. Bjarni Mikkelsen, sum er lívfrøðingur, sigur, at han áður hevur sæð 27 ára gamlar láturkópar, hvørs tenn ikki vóru nær so slitnar, sum á hesi opnuni.
Um eg skuldi mett um aldurin á hesum láturkópinum, vildi eg mett hann at vera umleið 30 til 40 ára gamlan. Eg havi so aldri áður sæð so slitnar tenn.
Opnan máldi 195 cm úr enda í enda, og ófødningurin var 87 cm. langur.
Dagføring 06.03.2013: Nærri kanningar hava víst, at opnan var bert 13 ára gomul. Ógvusliga slitið av tonnunum stavar antin frá sjúku, ov hørðum kosti sum skeljum og líknandi, ella av gnagan gjøgnum eina alinót.
Kelda: Bjarni Mikkelsen

Haran í Nólsoy
Jens-Kjeld við haruunganum av Oyri.
 
Lepus timidus.
Umráðandi er at fáa harur úr øðrum oyggjum, so stovnurin í Nólsoy ikki verður innarørur. Hesin haruungin - ein hon - kom av Oyri í 2004. Hon fekk ein høsnaring í annað oyra, so hon skuldi kunna kennast aftur, um hon fall fyri onkrari kúlu; men enn hevur hon so ikki spurst aftur. Vónandi spelar hon enn runt úti í haganum í Nólsoy.

Her kanst tú lesa alt um haruveiðu í Nólsoy


Strandaður láturkópahvølpur Halichoerus grypus
Leygarkvøldið 29. desember 2007, lá hesin úthungraði ungi láturkópurin í Stokkvík í Nólsoy. Láturkópur leggur í november og desember, og á hvølpinum sást enn tann síðsti farrin av nósaullini, so hann var um 1 mánaða gamal. Helst er hann skolaður út úr einum kópalátri, seinast tað var ódnarveður, og hevur mist mammu sína burtur. Reyði liturin hann hevur á sær, er helst máling/patent, ið hann hevur fingið á seg, av at ámast ov nær nótini í onkrum laksaaliringi.
Láturkópahvølpur.

Nísa Phocoena phocoena vitjaði Nólsoy í 2007
Phocoena phocoena.

Steinkópur Phoca vitulina vitjaði Nólsoy í 2001
Steinkópur / Phoca vitulina Steinkópur / Phoca vitulina
Hesin steinkópurin vitjaði Eysturoy í februar mánaða 2013
Filmur / Recording
Steinkópur / Phoca vitulina
Steinkópur / Phoca vitulina Steinkópur / Phoca vitulina Steinkópur / Phoca vitulina
Steinkópur / Phoca vitulina Steinkópur / Phoca vitulina Steinkópur / Phoca vitulina Steinkópur / Phoca vitulina
Steinkópur / Phoca vitulina Steinkópur / Phoca vitulina Steinkópur / Phoca vitulina
Steinkópur / Phoca vitulina

Føroyski steinkópastovnurin varð oyddur í 1844, so hetta er ein gestur


Roysningur Odobenus rosmarus vitjaði Nólsoy í 1998
Odobenus rosmarus
Odobenus rosmarus Odobenus rosmarus Odobenus rosmarus Odobenus rosmarus
Odobenus rosmarus Odobenus rosmarus Odobenus rosmarus
Roysningar Odobenus rosmarus í Føroyum

Vit hava 17 skrásettar fráboðanir um roysning í Føroyum síðan umleið 1810. Helst er talan um 14 ymiskar roysningar, har teir 3 vórðu fráboðaðir úr Nólsoy.
Millum 1810-1820 varð ein roysningur sæddur nær við kirkjuna í Nólsoy (Nolsøe, Poul 1962. Tríggjar frásøgnir. Varðin nr. 35, síða 118-119). Menn royndu at taka lívið av roysninginum – fyrst við eini jarnstong, síðani eini harpun. Roysningurin slapp undan, men ivasamt er, um hann yvirlivdi vitjanina í Nólsoy.
Umleið 1938 sá Poul Wang ein roysning liggja á eini fles niðri undir Hørg, sum liggur beint eystan fyri bygdina í Nólsoy. Roysningurin hvarv næstan beinan vegin. Hann hevði stórar tenn.
Tann 23. marts 1998 varð so tann triði roysningurin sæddur uttan fyri Halgutoft, sum er í ein útsynning úr bygdini í Nólsoy. Dagin eftir lá hann á landi í Halgutoft og har helt hann til til 1. apríl, sum var seinasti dagurin, hann varð sæddur.


Skeggkópur Erignathus barbatus vitjaði Nólsoy í 1995
Erignathus barbatus.
Og í Eysturoy í 2010
Skeggkópur / Erignathus barbatus. Eysturoy 20.06.2010 Skeggkópur / Erignathus barbatus. Eysturoy 20.06.2010 Skeggkópur / Erignathus barbatus. Eysturoy 20.06.2010 Skeggkópur / Erignathus barbatus. Eysturoy 20.06.2010
Skeggkópur / Erignathus barbatus. Eysturoy 20.06.2010

Hesin nósin Halichoerus grypus vitjaði í Nólsoy í 1986

Loðskinnið á láturkópi hevur eitt ríkt litspæl. Brimlarnir eru myrkir ella svartir við skiftandi fjøld av døkkum og hvítum blettum - einamest um bringu og búk. Opnurnar eru gráar ella silvurlittar á bakinum við ljóslittari bringu og skiftandi fjøld av dimmum plettum. Ungkópur hevur ljóst og meira sprøklut loðskinn, ið stundum eisini er brúnligt. Ungkópur hevur ofta slitnan hárleysan feld undir búkinum. Miðlingakópur er nakað myrkari. Kópur, sum hevur ligið á landi og er vorðin turrur, verður ljósari á liti - stundum næstan hvítur.

Halichoerus Grypus Halichoerus Grypus Halichoerus Grypus

Hesar framúrskarandi myndirnar hevur Margaret Holland tikið í 2015
Myndirnar niðanfyri vísa býtið í kópastovninum: mest av ungum kópi í ymsum aldrum, nakrir fáir brimlar og so uml. 20-25% opnur.
Kelda: Bjarni Mikkelsen, lívfrøðingur
Láturkópar / Halichoerus Grypus, Mykines 03.05.2010 Láturkópar / Halichoerus Grypus, Mykines 03.05.2010 Láturkópar / Halichoerus Grypus, Mykines 03.05.2010

Bløðrukópahvølpur Cystophora cristata vitjaði Nólsoy í 1984
Copyright ©Jens-Kjeld Jensen
All Rights Reserved